Przejdź do treści

Geometria przestrzenna

Stereometria: graniastosłupy, ostrosłupy i bryły obrotowe. Pola powierzchni, objętości oraz kąty i przekroje, które trzeba najpierw zobaczyć w przestrzeni, a policzyć na płaskim trójkącie.

Występowanie na egzaminach

Ten dział to średnio 1,2 zadania i 4,4 pkt na arkuszu.

Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe trójkątne o polu powierzchni całkowitej równym .

Wykaż, że objętość graniastosłupa w zależności od długości krawędzi podstawy jest określona wzorem

, więc

Czy Twoja odpowiedź jest poprawna?

  1. 1
    Oznaczmy wysokość graniastosłupa przez . Pole powierzchni całkowitej to dwie podstawy, czyli trójkąty równoboczne o boku , i trzy prostokątne ściany boczne o bokach i .
  2. 2
    Wyznaczamy , przenosząc pole podstaw na drugą stronę i dzieląc przez .
  3. 3
    Objętość to pole podstawy razy wysokość, więc wstawiamy wyznaczone .
  4. 4
    Skracamy ułamek i rozbijamy go na dwa składniki.
  5. 5
    Otrzymaliśmy wzór z treści zadania, co kończy dowód.

Lista zadań

Co trzeba umieć przed maturą

  • Objętość i pole powierzchni graniastosłupa oraz ostrosłupa
  • Walec, stożek i kula
  • Kąt między krawędzią a płaszczyzną podstawy
  • Kąt dwuścienny i przekroje brył
  • Odcinki w bryle wyznaczane z twierdzenia Pitagorasa

Wzory

Wzory z karty maturalnej CKE dotyczące tego działu.

Stereometria

Twierdzenie o trzech prostych prostopadłych
Prosta przebija płaszczyznę w punkcie pod kątem ostrym. Prosta jest rzutem prostokątnym prostej na tę płaszczyznę. Prosta leży na tej płaszczyźnie i przechodzi przez punkt . Wówczas prosta jest prostopadła do prostej wtedy i tylko wtedy, gdy jest prostopadła do prostej .

Twierdzenie o trzech prostych prostopadłych: prosta k, jej rzut l i prosta m na płaszczyźnieklmP

Przyjmujemy oznaczenia:
– pole powierzchni całkowitej         – objętość
– pole powierzchni bocznej          – pole podstawy

Prostopadłościan

gdzie są długościami krawędzi prostopadłościanu.

Prostopadłościan o krawędziach a, b, c i wierzchołkach A–HABCDEFGHabc

Graniastosłup prosty

gdzie jest obwodem podstawy graniastosłupa,
natomiast – wysokością graniastosłupa.

Graniastosłup prosty o podstawie pięciokąta i wysokości hABCDEFGHIJh

Ostrosłup

gdzie jest wysokością ostrosłupa.

Ostrosłup o wierzchołku S, wysokości h i spodku O w podstawieSABCDEOh

Walec

gdzie jest wysokością walca, – środkiem symetrii podstawy walca,
– promieniem podstawy walca.

Walec o promieniu podstawy r, wysokości h i środku podstawy OOrh

Stożek

gdzie jest promieniem podstawy stożka, – jego wysokością, natomiast – tworzącą stożka. Punkt jest środkiem symetrii podstawy stożka.

Stożek o promieniu podstawy r, wysokości h, tworzącej l i środku podstawy OOrhl

Kula

gdzie jest promieniem kuli, natomiast – środkiem symetrii kuli.

Kula o środku O i promieniu rOr

Najczęstsze pytania

Trzeba znaleźć rzut krawędzi na płaszczyznę podstawy i rozpatrzyć trójkąt prostokątny zbudowany z krawędzi, jej rzutu i wysokości bryły. Kąt liczy się już zwykłą trygonometrią w tym trójkącie.