Przejdź do treści

Pochodne

Rachunek różniczkowy: pochodna funkcji, monotoniczność, ekstrema i styczna do wykresu. Narzędzie do zadań optymalizacyjnych na poziomie rozszerzonym.

Występowanie na egzaminach

Ten dział to średnio 1,6 zadania i 5,4 pkt na arkuszu.

Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej .
Funkcja ma dokładnie
C. jedno ekstremum lokalne – dla

  1. 1
    Liczymy pochodną funkcji i rozkładamy ją na czynniki.
  2. 2
    Miejsca zerowe pochodnej to oraz . Badamy znak w kolejnych przedziałach – czynnik jest zawsze nieujemny, więc o znaku decyduje czynnik .
  3. 3
    W punkcie pochodna nie zmienia znaku (jest ujemna po obu stronach), więc to nie jest ekstremum. W punkcie znak zmienia się z ujemnego na dodatni, więc funkcja ma tam jedyne ekstremum lokalne – minimum.

Lista zadań

Co trzeba umieć przed maturą

  • Pochodne funkcji potęgowej, wielomianu i funkcji wymiernej
  • Pochodna sumy, iloczynu i ilorazu
  • Badanie monotoniczności funkcji za pomocą znaku pochodnej
  • Ekstrema lokalne oraz wartości największe i najmniejsze w przedziale
  • Równanie stycznej do wykresu funkcji
  • Zadania optymalizacyjne z treścią

Wzory

Wzory z karty maturalnej CKE dotyczące tego działu.

Pochodna funkcji

Pochodna sumy, różnicy, iloczynu i ilorazu funkcji. Pochodna funkcji złożonej:

Pochodne wybranych funkcji
Niech będą dowolnymi liczbami rzeczywistymi.

funkcjapochodna funkcji

gdzie jest liczbą Eulera; .

Równanie stycznej
Jeżeli funkcja ma pochodną w punkcie , to równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie dane jest wzorem:

gdzie

Najczęstsze pytania

Nie. Pochodna musi w tym punkcie zmienić znak. Jeśli znak się nie zmienia, funkcja ma tam tylko punkt o poziomej stycznej i dalej rośnie albo dalej maleje.

Porównujesz wartości funkcji w punktach, w których pochodna się zeruje, z wartościami na końcach przedziału. Największa z tych liczb jest szukaną wartością.